Mechanizm podzielonej płatności na fakturze poniżej 15 tys. zł brutto pozostaje dobrowolny – nawet wtedy, gdy na dokumencie znalazły się towary z załącznika nr 15 do ustawy o VAT, i nawet wtedy, gdy sprzedawca umieścił na nim adnotację „mechanizm podzielonej płatności”. O formie zapłaty decyduje nabywca, który może uregulować należność zwykłym przelewem na rachunek rozliczeniowy kontrahenta albo skorzystać z komunikatu przelewu i rozdzielić kwotę netto oraz podatek trafiający na rachunek VAT. Obowiązek pojawia się dopiero po przekroczeniu progu, przy spełnieniu trzech warunków naraz.
Najważniejsze informacje z artykułu
- Obowiązkowy MPP powstaje tylko wtedy, gdy wartość brutto faktury przekracza 15 tys. zł, choćby jedna pozycja pochodzi z załącznika nr 15 do ustawy o VAT, a obie strony są podatnikami VAT.
- Faktura na dokładnie 15 000 zł brutto nie rodzi obowiązku, ponieważ art. 108a ust. 2 ustawy o VAT mówi o kwocie przekraczającej ten próg.
- Ministerstwo Finansów dopuszcza adnotację „mechanizm podzielonej płatności” na fakturze poniżej 15 tys. zł brutto – informacje poza elementami koniecznymi nie czynią dokumentu wadliwym.
- Od 1 lipca 2021 roku zniesiono obowiązek oznaczania MPP w pliku JPK_V7, choć adnotacja na fakturze powyżej progu obowiązuje nadal.
- Brak wymaganej adnotacji oznacza dla sprzedawcy dodatkowe zobowiązanie w wysokości 30% kwoty VAT z pozycji wrażliwych, a przy jednoosobowej działalności grzywnę do 180 stawek dziennych.
Kiedy mechanizm podzielonej płatności na fakturze poniżej 15 tys. zł jest dobrowolny?
Podzielona płatność staje się obowiązkowa dopiero wtedy, gdy trzy warunki zostaną spełnione łącznie, a poniżej progu 15 tys. zł brutto pozostaje wyborem nabywcy. Zgodnie z art. 108a ust. 2 ustawy o VAT obowiązek powstaje, gdy:
- należność ogółem wynikająca z faktury, czyli jej wartość brutto, przekracza 15 000 zł,
- choćby jedna pozycja dotyczy towarów lub usług z załącznika nr 15 do ustawy o VAT,
- sprzedawca i nabywca są podatnikami VAT, a transakcja ma charakter krajowy.
Faktura opiewająca na równe 15 000 zł brutto nie jest objęta obowiązkiem, ponieważ przepis posługuje się słowem „przekracza”. Próg odnosi się do wartości całego dokumentu, a nie do sumy pozycji wrażliwych. Mechanizm działa wyłącznie przy przelewach w złotych między rachunkami rozliczeniowymi – rozliczenie gotówką, kartą czy potrąceniem nie jest podzieloną płatnością.
Czy adnotacja o podzielonej płatności na fakturze poniżej 15 tys. zł jest dozwolona?
Sprzedawca może umieścić adnotację „mechanizm podzielonej płatności” na fakturze poniżej 15 tys. zł brutto i nie naraża się przez to na sankcję. Art. 106e ust. 1 pkt 18a ustawy o VAT nakazuje je dopiero powyżej progu, ale Ministerstwo Finansów potwierdziło, że przepisy określają jedynie elementy konieczne faktury. Dodatkowe informacje poza tym katalogiem nie naruszają przepisów fakturowych, a dokument nie staje się przez nie fakturą wadliwą.
Motywem bywa ostrożność – jeżeli wartość faktury zostanie zaniżona i po korekcie próg jednak przekroczono, wcześniejsza adnotacja chroni wystawcę przed zarzutem braku oznaczenia. Kwota podatku z faktury opłaconej w MPP trafia jednak na rachunek VAT, z którego środki idą tylko na zobowiązania publicznoprawne, więc oznaczanie tak wszystkich dokumentów zamraża część wpływów i obciąża płynność.
Co zrobić z fakturą poniżej 15 tys. zł oznaczoną jako MPP?
Fakturę poniżej 15 tys. zł brutto z adnotacją o MPP nabywca może opłacić dowolnie – zwykłym przelewem na rachunek rozliczeniowy sprzedawcy albo komunikatem przelewu w podzielonej płatności, w całości lub w części. Adnotacja o MPP na fakturze poniżej progu informuje jedynie o gotowości sprzedawcy do przyjęcia takiej wpłaty, a brak obowiązku po stronie nabywcy utrzymuje się też wtedy, gdy widnieją na niej towary z załącznika nr 15.
Zapłata w podzielonej płatności bywa jednak opłacalna mimo braku przymusu. Transakcje poniżej 15 tys. zł dotyczące towarów z załącznika nr 15 objęte są odpowiedzialnością solidarną nabywcy za zaległości podatkowe dostawcy, liczoną od pierwszej złotówki, a dobrowolne skorzystanie z MPP tę odpowiedzialność wyłącza. Zapłata w tym trybie jest też dowodem należytej staranności, gdy urząd skarbowy kwestionuje prawo do odliczenia podatku naliczonego.
Czy brak adnotacji MPP na fakturze zwalnia z obowiązku zapłaty?
Obowiązek zapłaty w podzielonej płatności wynika z przepisu ustawy, a nie z treści dokumentu, więc brak adnotacji nie chroni nabywcy przed sankcją. Podatnik VAT, który dostał fakturę o należności ogółem powyżej 15 tys. zł brutto bez oznaczenia, sam sprawdza, czy którakolwiek pozycja wrażliwa pochodzi z załącznika nr 15, i wtedy płaci komunikatem przelewu MPP w części przypadającej na te pozycje.
Role obu stron są rozdzielone – sprzedawca odpowiada za oznaczenie faktury, nabywca za formę zapłaty, a błąd jednej strony nie zwalnia drugiej. Sprzedawca uniknie kary, jeżeli nabywca zapłaci w MPP mimo braku adnotacji, a nabywca – jeżeli dostawca rozliczy w urzędzie całą kwotę podatku z faktury. W pozostałych przypadkach każda ze stron dostaje dodatkowe zobowiązanie w wysokości 30% kwoty VAT z pozycji wrażliwych, a przy jednoosobowej działalności – grzywnę do 180 stawek dziennych po stronie wystawcy i do 720 po stronie nabywcy. Zapłata zwykłym przelewem faktury z adnotacją wyłącza ten wydatek z kosztów uzyskania przychodu. Brak oznaczenia naprawia się fakturą korygującą dane formalne albo notą korygującą nabywcy.
Jak wygląda częściowa zapłata za fakturę w mechanizmie podzielonej płatności?
Częściowa zapłata za fakturę w mechanizmie podzielonej płatności polega na tym, że w tym trybie reguluje się wyłącznie należność przypadającą na pozycje wrażliwe z załącznika nr 15. Pozostałą część nabywca przelewa zwykłym przelewem na rachunek rozliczeniowy sprzedawcy albo również komunikatem MPP.
Sam komunikat przelewu zawiera cztery pola:
- kwotę podatku VAT lub jej część,
- kwotę sprzedaży brutto lub jej część,
- numer faktury, której dotyczy płatność,
- NIP dostawcy.
Zapis „lub jej część” w dwóch pierwszych polach umożliwia właśnie zapłatę częściową. Przy fakturze na 20 000 zł brutto, na której pozycja z załącznika nr 15 ma wartość 6 150 zł brutto, a podatek od niej wynosi 1 150 zł, w polu kwoty sprzedaży brutto wpisuje się 6 150 zł, a w polu kwoty VAT – 1 150 zł. Całość trafia jednym przelewem, a rozdzielenie kwoty następuje po stronie banku odbiorcy – numeru rachunku VAT nie trzeba znać ani umieszczać na fakturze.
Czy obowiązuje jeszcze oznaczanie MPP w JPK_V7?
Od 1 lipca 2021 roku obowiązek stosowania oznaczenia MPP w JPK zniesiono, choć adnotacja na fakturze powyżej progu obowiązuje niezmiennie. Struktura JPK_V7 przewidywała osobny kod dla transakcji objętych podzieloną płatnością od 1 października 2020 roku, ale podatnik nie oznacza już w ewidencji VAT ani faktur sprzedaży, ani faktur zakupu.
Rozbieżne informacje biorą się z pomieszania dwóch obowiązków. Pierwszy dotyczy dokumentu sprzedaży i wymaga wyrazów „mechanizm podzielonej płatności” – trwa nadal. Drugi dotyczył ewidencji przekazywanej do urzędu i zniknął. Oznaczanie MPP w JPK nie ma więc znaczenia dla poprawności pliku, natomiast pominięcie adnotacji na fakturze nadal skutkuje sankcją.
Najczęściej zadawane pytania
Czy faktura na dokładnie 15 000 zł brutto wymaga oznaczenia MPP?
Nie, przepis dotyczy kwoty przekraczającej próg, więc obowiązek powstaje dopiero powyżej 15 000 zł brutto.
Czy sprzedawca może odmówić przyjęcia zapłaty w MPP za fakturę poniżej progu?
Nie, decyzję o podziale płatności podejmuje nabywca i nie potrzebuje zgody wystawcy.
Czy adnotacja MPP na fakturze poniżej progu to błąd formalny?
Nie, Ministerstwo Finansów potwierdza, że informacje poza elementami koniecznymi nie czynią faktury wadliwą, więc sankcja nie grozi.
Czy trzeba oznaczać faktury objęte MPP w pliku JPK_V7?
Nie, obowiązek stosowania tego oznaczenia w ewidencji zniesiono od 1 lipca 2021 roku.
Czy można zapłacić w MPP tylko część faktury?
Tak, komunikat przelewu dopuszcza wskazanie części kwoty brutto i części podatku – obowiązek obejmuje pozycje z załącznika nr 15.
Czy podzielona płatność działa przy fakturze od kontrahenta zagranicznego?
Nie, mechanizm obejmuje wyłącznie rozliczenia krajowe między polskimi podatnikami VAT realizowane przelewem w złotych.
Co zrobić z fakturą powyżej 15 tys. zł bez adnotacji o podzielonej płatności?
Nabywca sprawdza, czy są na niej pozycje z załącznika nr 15, i jeśli tak, płaci komunikatem MPP mimo braku oznaczenia.